Thiếu niên dung mạo thanh tú rời khỏi ngõ Nê Bình u tối hẹp hòi, sải bước giữa ngõ Nhị Lang rộng rãi sáng sủa. Bước chân y nhẹ nhàng, vạt áo lay động theo gió, tay cầm đôi câu đối vừa chiếm được từ đầu tường ngõ Nê Bình.
Bấy giờ, một nam tử vóc người cao lớn, vốn dĩ nên ở tại dinh thự Giám sát quan, lại đang đứng đợi ngoài cửa từ lâu, vẫn luôn nhắm mắt tĩnh tâm. Nghe thấy tiếng bước chân, hắn mở mắt, nhìn thấy thiếu niên vừa thân thuộc lại vừa xa lạ kia liền vội vàng nghiêng mình, chắp tay thi lễ, cung kính nói: "Tiên sinh."
Thiếu niên khẽ ừ một tiếng, thuận tay giao đôi câu đối cho Ngô Diên rồi rút chìa khóa mở cửa. Y vừa định bước qua ngưỡng cửa, bỗng nhiên lùi lại một bước, khép chặt hai cánh cửa lại.
Ngô Diên suýt chút nữa đã va vào lưng tiên sinh nhà mình. Vị phụ mẫu chi quan của huyện Long Tuyền vội vàng lùi lại mấy bước, lòng đầy nghi hoặc trước hành động của tiên sinh.
Thiếu niên tên gọi Thôi Sạn chắp tay trong ống tay áo, nhìn hai vị Môn thần rực rỡ sắc màu trên cửa, bĩu môi nói: "Tổ tiên vị nhạc phụ kia của ngươi treo ở chỗ này sao, có thấy uy phong không?"
Lời lẽ quái gở này khiến Ngô Diên không khỏi cảm thấy đau đầu nhức óc.
Mặc dù hắn không mấy hòa thuận với vị nhạc phụ giữ chức Đại thống soái kia, nhưng lại tâm đầu ý hợp với vị hôn thê của mình, hai người vốn là đôi lứa giai thoại nổi danh khắp kinh thành. Một hàn môn thư sinh anh tuấn tiêu sái, bụng đầy kinh luân, lặn lội lên kinh ứng thí, tuy bảng vàng không tên nhưng lại chiếm được phương tâm của mỹ nhân.
Ngay khi mọi người đều cho rằng mối lương duyên này sẽ chẳng đi đến đâu, hắn lại đột ngột trở thành đệ tử thân truyền của Quốc sư Đại Ly, danh tiếng vang dội khắp triều dã. Trong phút chốc, chuyện này đã trở thành giai thoại người người truyền tụng, thậm chí còn kinh động đến Hoàng đế bệ hạ, hạ chỉ triệu kiến Ngô Diên tại Dưỡng Chính điện.
Kể từ đó, vị nhạc phụ tương lai cũng đành nhắm mắt làm ngơ đối với Ngô Diên, không còn tuyên bố với con gái rằng sẽ đánh gãy chân hắn nữa.
Thôi Sạn bước qua ngưỡng cửa, thuận miệng nói: "Ta vẫn luôn suy ngẫm một vấn đề, Nho gia chúng ta hằng tôn thờ đạo lý 'trọng tín minh nghĩa, sùng đức báo công, rủ áo khoanh tay mà thiên hạ thái bình', rốt cuộc có cơ hội để thực hiện hay không?"
Ngô Diên nhẹ giọng hỏi: "Tiên sinh đã có câu trả lời rồi sao?"
Thôi Sạn bĩu môi: "Rất khó."
Ngô Diên im lặng.
Thôi Sạn cười hỏi: "Có phải cảm thấy câu hỏi này thật thừa thãi hay không?"
Ngô Diên thành thật trả lời: "Có một chút."
Có lẽ bởi cuộc đối thoại giữa thầy và trò từ trước đến nay đều thẳng thắn chân thành như thế, Thôi Sạn cũng không hề nổi giận, chỉ liếc nhìn Ngô Diên một cái, bùi ngùi cảm thán: "Trên thế gian này có rất nhiều chuyện, điểm đáng quý không nằm ở kết quả, mà lại ở quá trình."
Ngô Diên lấy hết can đảm hỏi: "Tiên sinh có thể đưa ra ví dụ chăng?"
Thôi Sạn dẫn Ngô Diên đi tới trước chiếc bàn vuông lớn sơn đỏ đặt dưới tấm hoành phi trong nhà chính, đồng thời lên tiếng: "Ví dụ như ngươi và thiên kim tiểu thư của Viên thống soái, thuở ban đầu ân ân ái ái, triền triền miên miên, chỉ cần nắm tay nhau thôi cũng đủ vui sướng suốt mấy ngày. Thế nhưng đợi đến sau này khi đã đường hoàng cưới hỏi, ngươi sẽ nhanh chóng cảm thấy mất mát, hóa ra mọi chuyện cũng chỉ đến thế mà thôi."
Ngô Diên vẻ mặt méo xệch, hiển nhiên là không thể chấp nhận lời này.
Thôi Sạn ra hiệu cho Ngô Diên tìm chỗ ngồi xuống, còn mình vẫn tiếp tục đứng, ngẩng đầu nhìn về tấm hoành phi kia mà nói: "Nhưng chỉ vì cái kết quả nhàm chán ấy mà ngươi sẽ bỏ lỡ cơ hội cùng chung chăn gối với đại tiểu thư Viên gia sao? Hiển nhiên là không rồi."
Thôi Sạn cũng cảm thấy cách ví von này của mình có phần khiếm nhã, bèn nói tiếp: "Vậy ta đổi một ví dụ khác. Chẳng hạn như việc tu hành, mục tiêu của Luyện khí sĩ bình thường chắc chắn là Trung Ngũ Cảnh, kẻ thiên tài hơn một chút tất sẽ nhắm đến Thượng Ngũ Cảnh. Lại ví dụ như chuyện làm quan, kẻ dã tâm nhỏ mọn chỉ cầu có được một chức quan nửa chức tước, còn người chí hướng cao xa lại muốn trở thành bậc công khanh tử thụ kim chương. Sau đó, trên con đường leo núi dài đằng đẵng ấy, rất nhiều người cứ mãi ngẩng đầu nhìn chăm chú vào cảnh sắc nơi đỉnh cao, mà cây cối xanh tươi bên sườn núi hay hoa xuân rực rỡ dưới chân đều chẳng hề đoái hoài, dù có thấy cũng chẳng dừng chân thưởng ngoạn. Thật uổng công Thánh nhân ân cần dạy bảo rằng: 'Thiên địa hữu đại mỹ nhi bất ngôn'."
Ngô Diên rơi vào trầm tư.
Thôi Sạn đột nhiên cười ha hả: "Ngay cả ba cái đạo lý thối tha như vậy mà ngươi cũng tin sao? Thứ nhàm chán nhất trên đời này chính là đạo lý."
Ngô Diên bất đắc dĩ nói: "Nếu là trước kia, học trò chắc chắn sẽ không suy nghĩ sâu xa về vấn đề này. Thế nhưng lần này tiên sinh xuất quan, trước tiên là thay đổi 'xiêm y', sau đó lại đột ngột muốn tới trấn nhỏ gặp gỡ cố nhân, học trò thật sự không thể nhìn thấu được tâm ý của ngài."
Thôi Sạn cười xong, lại uể oải tựa vào chiếc ghế bành rộng rãi:
- Vả lại, đạo lý này cũng chẳng hoàn toàn là lời phù phiếm. Tuy ta trọng sự nghiệp mà nhẹ học vấn, nhưng không có nghĩa là không cần dụng tâm vào chữ nghĩa. Nói một câu thực tế nhất, phàm phu tục tử nếu không dốc lòng dốc sức hoàn thành một việc, thì chẳng có tư cách bàn luận đến chuyện thiên phú.
Thôi Sạn dùng một ngón tay gõ nhẹ lên tay vịn, thần sắc ung dung như cũ, mỉm cười nói:
- Chỉ có kẻ đã thực sự nỗ lực, mới nảy sinh cảm giác tuyệt vọng trước người có thiên tư thực sự. Khi đó hắn mới hoàn toàn tỉnh ngộ, rơi lệ mà tự nhủ với lòng mình rằng, hóa ra bản thân quả thực không bằng những thiên tài kia.
Ngô Diên cười đáp:
- Trong kỳ đàn, toàn bộ danh thủ và kỳ đãi chiếu ở Đông Bảo Bình Châu, chắc hẳn đều nhìn tiên sinh với tâm thái như vậy.
Thôi Sạn nhếch khóe môi:
- Nhưng cũng có một số việc, ngay cả kỳ tài ngất trời như tiên sinh ngươi đây, cũng phải nhìn người khác bằng ánh mắt như thế.
Ngô Diên lắc đầu:
- Học trò không tin!
Thôi Sạn vươn ngón tay, chỉ vào vị Quan Giám sát đại nhân đang đường đường chính chính kia, cười hì hì nói:
- Ngô đại nhân, phép khích tướng này hạ đẳng quá rồi.
Ngô Diên cười ha hả, chắp tay tạ lỗi:
- Tiên sinh quả là mắt sáng như đuốc.
Khóe mắt Ngô Diên thi thoảng lại lướt qua một thiếu niên hiền lành có nước da óng ánh lấp lánh. Thiếu niên kia dáng vẻ ngơ ngẩn, ánh mắt trống rỗng, ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ bên cửa sổ mái nhà cách đó không xa. Hai tay y khẽ đặt trên đầu gối, đầu hơi ngẩng lên, tư thế hệt như ếch ngồi đáy giếng ngắm trời cao.
Thực ra ngay khi vừa vào cửa, Ngô Diên đã nhìn thấy thiếu niên này, lập tức cảm thấy toàn thân không thoải mái. Nhưng vì tiên sinh không chủ động lên tiếng, hắn cũng chẳng tiện hỏi han.
Ngô Diên nhìn về phía đôi câu đối xuân trên bàn, cầm lấy một tờ cẩn thận quan sát, ngẩng đầu hỏi:
- Tiên sinh, câu đối này là do ai viết? Người này quả thực rất thú vị.
Thôi Sạn ngáp một cái, đổi sang một tư thế lười biếng hơn, thoải mái nằm dài trên ghế dựa:
- Tạm thời vẫn gọi là Tống Tập Tân, nhưng có lẽ qua vài năm nữa, sẽ đổi lại tên cũ trong ngọc điệp của phủ Tông Nhân, chính là Tống Mục.
Ngô Diên lập tức cảm thấy tờ giấy viết câu đối nhẹ tênh này bỗng trở nên vô cùng phỏng tay.
Hắn không nhịn được mà hỏi:
- Tiên sinh cần đôi câu đối xuân này để làm gì?
Thôi Sạn cười nói:
- Cứ để vị sư huynh quý báu kia của ngươi được mở mang tầm mắt, tránh cho ngày thường hắn lại bảo ta ỷ vào tuổi tác mới viết chữ tốt hơn hắn. Giờ thì hay rồi, đôi câu đối xuân này là do bào đệ của hắn viết, ta không tin hắn còn tìm được cớ gì nữa.
Ngô Diên ngẫm nghĩ, gắng nhịn cười, nhẹ giọng nói:
- Ví như Tống Tập Tân kia ở chốn thôn dã, ngày ngày nhàn rỗi không việc gì làm nên chỉ chuyên tâm luyện chữ, lấy cần cù bù thông minh, vì thế nét chữ mới tinh tiến hơn một chút?
Thôi Sạn tỏ vẻ kinh ngạc:
- Như vậy cũng được sao?
Ngô Diên cười gật đầu:
- Tiểu sư huynh quả thực có thể nói ra lời ấy.
Thôi Sạn lắc đầu nói:
- Bất luận thế nào cũng chỉ có một kết luận, là do đánh còn chưa đủ, quy củ vốn dĩ luôn từ gậy gộc mà ra.
Ngô Diên đặt đôi câu đối xuân kia xuống bàn, tùy ý nói:
- Lão sư của tiên sinh chắc hẳn là người vô cùng coi trọng quy củ.
Ngô Diên vẫn luôn không biết sư môn của tiên sinh nhà mình ở đâu, thậm chí lưu truyền từ văn mạch nào cũng không rõ. Trong cả vương triều Đại Ly, người biết được chuyện này e rằng chỉ đếm được trên đầu ngón tay.
Thôi Sạn đột nhiên hơi thẳng người:
- Sai rồi, lão sư dạy ta cũng giống như ta dạy các ngươi vậy, cho nên mới dạy ra hạng học trò như ta, quên nguồn mất gốc, làm người vong bản, à, còn có cả khi sư diệt tổ nữa.
Ngô Diên cho rằng mình nghe lầm.
Thôi Sạn hờ hững nói:
- Ngươi không nghe lầm đâu.
Y lại vươn vai nói:
- Lúc ta còn đi học không hề cấp tiến như bây giờ, chỉ dám đề xuất “học vấn sự nghiệp, lưỡng toàn kỳ mỹ”. Lão sư bèn tặng cho ta tám chữ lớn: “Bại hoại phong khí, đầu sỏ gây họa”.