Cố Xán dứt lời trong tiếng nức nở, Cố thị gục đầu, toàn thân run rẩy, chẳng rõ là bi thương hay phẫn nộ.
Trần Bình An nhẹ nhàng đặt đũa, khẽ gọi một tiếng:
- Cố Xán.
Cố Xán vội vàng lau nước mắt, dõng dạc đáp:
- Có!
Trần Bình An chậm rãi bảo:
- Ta sẽ đánh ngươi, mắng ngươi, giảng cho ngươi nghe những đạo lý mà ta chiêm nghiệm được, dẫu chúng có khiến ngươi cảm thấy nghịch nhĩ không thôi. Nhưng ta tuyệt đối không mặc kệ ngươi, càng không vứt bỏ ngươi như thế.
Hắn vẫn không ngoảnh đầu, thanh âm tuy không trầm trọng nhưng lại ẩn chứa sự kiên định sắt đá, tựa như đang nói với Cố Xán, lại như đang tự nhủ với chính mình:
- Nếu một ngày nào đó ta rời đi, nhất định là bởi đã vượt qua được hố sâu trong lòng. Còn nếu chưa thể bước qua, ta vẫn sẽ ở lại nơi đây, ở lại đảo Thanh Hiệp và hồ Thư Giản này.
Cố Xán nín khóc mỉm cười:
- Được, nhất ngôn cửu đỉnh, từ trước tới nay Trần Bình An ngươi chưa từng lừa gạt ta.
Trần Bình An bỗng nhiên nói:
- Vậy e rằng hôm nay phải phá lệ rồi.
Trong khoảnh khắc, trái tim Cố Xán như vọt lên tận cổ họng, thân hình vừa mới thả lỏng đôi chút lại lập tức căng cứng, tâm dây cung lại một lần nữa kéo căng.
Trần Bình An nói tiếp:
- Lúc nãy trên đường tới đây, ta đã bảo trên bàn cơm chỉ nghe ngươi nói chứ bản thân sẽ không mở miệng. Nhưng sau khi dùng xong bát cơm này, ta cảm thấy đã có thêm đôi phần khí lực, nên định nói thêm vài lời. Vẫn quy tắc cũ, ta nói ngươi nghe, sau đó nếu ngươi muốn giãi bày, ta sẽ lắng nghe. Bất luận là ai đang nói, người nói hay người nghe đều không cần nóng vội.
Cố Xán nở nụ cười rạng rỡ, gãi đầu hỏi:
- Trần Bình An, vậy ta có thể trở lại bàn không? Ta vẫn chưa được ăn miếng cơm nào.
Trần Bình An gật đầu:
- Ăn nhiều một chút, ngươi đang tuổi ăn tuổi lớn, cần bồi bổ thân thể.
Cố Xán lau mặt, tiến về chỗ ngồi, lại dời ghế sát gần Trần Bình An hơn. Hắn chỉ lo Trần Bình An nuốt lời, lát nữa sẽ đột ngột rời khỏi căn phòng này cũng như đảo Thanh Hiệp, ngồi gần thế này hắn mới dễ bề ngăn cản.
Kế đó, Cố Xán tự xới cho mình một bát cơm, ngồi xuống cúi đầu lùa cơm vào miệng. Từ nhỏ đến lớn hắn luôn thích bắt chước Trần Bình An, từ cách ăn cơm cho đến thói quen lồng hai tay vào ống tay áo, thảy đều như vậy.
Mỗi độ đông về, tiết trời giá rét, hai kẻ nghèo hèn một lớn một nhỏ chẳng có lấy một người bạn, lại thích lồng hai tay vào ống tay áo để sưởi ấm. Nhất là mỗi bận đắp xong người tuyết, cả hai đều run cầm cập, rồi lại nhìn nhau cười ha hả, trêu chọc lẫn nhau. Nói về công phu mắng người và bản lĩnh gây tổn thương, lúc ấy Cố Xán mũi thò lò đã lợi hại hơn Trần Bình An rất nhiều, thường khiến cậu cứng họng không đáp trả nổi.
Trần Bình An nhìn Cố Xán, rồi quay đầu nói với phu nhân:
- Thím à, nếu hôm nay lại có một đứa trẻ quanh quẩn ngoài cửa không chịu rời đi, liệu thím có mở cửa cho nó một bát cơm không? Liệu thím có cố ý bảo với nó rằng, bát cơm này không phải cho không, mà phải dùng tiền bán thảo dược để trả nợ?
Cố thị cẩn trọng cân nhắc từng lời.
Trần Bình An tự trả lời:
- Cháu thấy e là thím sẽ không làm vậy đâu.
- Tất nhiên, cháu không hề cho rằng thím sai. Cho dù gác lại hoàn cảnh ở hồ Thư Giản này, dẫu năm xưa thím không làm thế, cháu cũng chẳng thấy thím có lỗi gì.
- Thế nên, bát cơm năm ấy, đời này cháu sẽ không bao giờ quên. Càng không quên câu nói đã khiến cháu an lòng, cho cháu cảm giác mình không phải là kẻ ăn mày mà mẹ đã dặn tuyệt đối không được trở thành. Cháu chỉ là nhất thời nợ tiền thím, ăn cơm xong nhất định sẽ có ngày trả lại.
Cố thị quay mặt đi, khẽ lau khóe mắt.
Trần Bình An bình thản hỏi:
- Nhưng thím à, thím có từng nghĩ qua, nếu không có bát cơm đó, cháu sẽ vĩnh viễn không tặng con cá chạch kia cho con trai thím. Có lẽ giờ này thím vẫn còn ở ngõ Nê Bình, sống một cuộc đời nghèo khổ, u uất mà thím từng chán ghét. Vậy nên, thiện hữu thiện báo, ác hữu ác báo, chúng ta vẫn nên tin tưởng một chút. Không thể vì hôm nay sống cảnh an nhàn mà chỉ tin vào vế trước, lại quên mất rằng kẻ ác ắt sẽ gặp quả báo.
- Hôm nay cháu nói những lời này, thím thấy có đúng không?
Cố thị vẫn lặng lẽ rơi lệ, không đáp đúng sai. Bà ta sợ rằng hôm nay bất kể mình nói gì cũng đều bất lợi cho tương lai của Cố Xán, vì thế thà rằng giữ im lặng.
Trần Bình An thấu hiểu tâm tư ấy. Vậy nên trong chuyện con cá chạch nhỏ năm đó, dù Cố Xán đã kể lại lựa chọn của Cố thị, Trần Bình An vẫn không một lời oán hận.
Ân tình đã thọ nhận, ắt phải ghi tạc cả đời. Dẫu sau này vật đổi sao dời, thị phi đúng sai thế nào, cũng chẳng thể xóa nhòa đi phần tình nghĩa thuở ban sơ ấy. Tựa như một trận tuyết lớn phủ kín quê nhà, dù đường đất ngõ Nê Bình có bị tuyết vùi dày đặc đến đâu, thì khi xuân về hoa nở, đó vẫn là con đường thân thuộc dẫn lối trước hiên nhà mỗi người.
Khác biệt duy nhất chính là Trần Bình An nay đã đi vạn dặm đường, thấu hiểu được rằng không nên dùng đạo lý của bản thân để gò ép người khác. Thế nên vừa rồi trên bàn tiệc, hắn mới sẵn lòng lắng nghe mọi đạo lý của Cố Xán, nghe hết thảy những tâm tư trong lòng đứa trẻ mũi thò lò năm nào.
Trần Bình An khẽ nở nụ cười:
- Thím cứ yên tâm, cháu sẽ không ép buộc Cố Xán phải học theo mình, điều đó không cần thiết, mà cháu cũng chẳng có bản lĩnh ấy. Cháu chỉ muốn thử xem liệu mình có thể làm được gì đó hay không, thực hiện vài chuyện mà hôm nay cả cháu và Cố Xán đều cảm thấy "không sai". Cháu ở lại nơi này sẽ không cản trở việc Cố Xán bảo vệ thím, càng không bắt mọi người phải từ bỏ vinh hoa phú quý khó nhọc mới có được như hiện nay.
Trần Bình An nhìn bà, hỏi khẽ:
- Như vậy có được không?
Cố thị lộ vẻ do dự, cuối cùng vẫn khó khăn gật đầu đồng ý.
Trần Bình An cứ tĩnh lặng ngồi đó, không chạm vào vò rượu Oa Minh trên bàn, cũng chẳng gỡ hồ lô nuôi kiếm bên hông xuống, chỉ khẽ khàng lên tiếng:
- Nói với thím và Cố Xán một tin tốt. Chú Cố tuy đã khuất, nhưng thực ra... cũng không hẳn là đã hoàn toàn tan biến. Chú ấy vẫn còn tồn tại trên đời, dù nay đã hóa thành âm vật, nhưng suy cho cùng vẫn là một chuyện may mắn. Chuyến này cháu lặn lội đến hồ Thư Giản cũng là vì chú ấy đã mạo hiểm rất lớn để nhắn nhủ với cháu rằng, hai mẹ con ở đây không phải là "vạn sự vô ưu". Vì vậy cháu mới tìm đến.
Hắn dừng một chút rồi nói tiếp:
- Cháu không hy vọng có một ngày, những hành vi của Cố Xán lại khiến gia đình vốn có cơ hội đoàn tụ của thím đột nhiên tan vỡ. Cha mẹ cháu sinh thời từng nói, năm xưa trong mấy con ngõ lân cận, chú Cố là người đàn ông xứng đôi với thím nhất. Cháu không muốn một người tốt ở ngõ Nê Bình như chú Cố — người có thể viết ra những câu đối xuân rất đẹp, phong thái chẳng giống một nông dân mà lại tựa như người đọc sách — cuối cùng lại phải chịu cảnh đau lòng.
Cố thị vội che miệng, nước mắt trong phút chốc trào ra như suối.
Lần này, bà khóc bằng tấm chân tình thực sự, chẳng còn màng đến chuyện đúng sai hay lợi hại nữa.
Trần Bình An chậm rãi nói:
- Thím, Cố Xán, cùng với cháu, ba người chúng ta đều từng nếm trải đắng cay vì kẻ khác không giảng đạo lý. Chúng ta vốn chẳng phải hạng người sinh ra đã không lo cơm áo, cũng không thuộc gia đình chỉ cần muốn là có thể dùi mài kinh sử, thông hiểu lễ nghĩa. Thím và cháu đều từng có lúc tưởng như không gượng dậy nổi, thím nhất định là vì Cố Xán mà sống, còn cháu là vì muốn rạng danh tổ tông mà tồn tại, đôi bên đều phải nghiến răng mới vượt qua được cửa ải đó. Thế nên, chúng ta càng thấu hiểu ba chữ “chẳng dễ dàng” viết ra sao, mang ý nghĩa thế nào.
- Hơn nữa trong chuyện này, Cố Xán là người nhỏ tuổi nhất, từ khi rời khỏi ngõ Nê Bình lại càng gian nan hơn cả. Bởi vì hắn mới chừng ấy tuổi đầu, cuộc đời lại sóng gió hơn cả hai chúng ta. Cháu và thím dù nghèo khó, dù khổ cực, nhưng vẫn chưa đến mức như Cố Xán, ngày ngày đều phải đối mặt với hiểm họa sát thân.
- Vào những lúc khốn cùng nhất, chúng ta thường tự vấn “tại sao”, nhưng chẳng một ai đáp lại. Ngay khi chúng ta còn đang mải suy ngẫm về những chuyện này, ngày mai có lẽ lại phải nhận thêm một cái tát của cuộc đời. Vậy nên lâu dần, chúng ta chẳng buồn hỏi tại sao nữa, bởi lẽ có nghĩ ngợi cũng chỉ uổng công. Khi chúng ta vì muốn sinh tồn mà suy tính nhiều thêm một chút, dường như mọi thứ đều trở nên sai trái, bản thân sai, người khác sai, mà thế đạo này cũng sai.
- Thế đạo đã vung quyền với ta, tại sao ta không thể trả lại một cước? Những người từng kinh qua hoạn nạn như vậy, dường như sau này đều biến thành kẻ ngang ngược không giảng lý lẽ năm xưa, chẳng còn muốn nghe ai hỏi tại sao nữa. Bởi lẽ họ đã trở nên chai sạn, luôn cảm thấy một khi mềm lòng thì sẽ chẳng giữ nổi cơ nghiệp hiện tại, càng thêm có lỗi với những thống khổ mà mình từng cam chịu.
- Cớ sao phu tử trong học đường lại thiên vị con cái nhà quyền quý? Cớ sao cha mẹ ta lại bị xóm giềng coi khinh? Cớ sao bạn bè đồng trang lứa mua được diều hoa, còn ta chỉ có thể đứng bên cạnh trơ mắt nhìn? Cớ sao ta phải dầm mưa dãi nắng trên đồng ruộng, còn bao kẻ lại ngồi mát ăn bát vàng, gặp nhau trên đường bọn họ còn chẳng thèm liếc mắt nhìn thẳng? Cớ sao những thứ ta phải trầy da tróc vẩy mới kiếm được, kẻ khác vừa lọt lòng đã có sẵn trong tay, vậy mà bọn họ còn chẳng biết trân trọng? Cớ sao mỗi độ Trung thu, nhà người ta đều được đoàn viên sum họp?
- Cháu chẳng rõ vì sao lại như thế, cũng không tường tận chuyện của trăm năm, vạn năm trước ra sao. Cháu càng chẳng hay thế đạo này rốt cuộc là đang tốt lên hay xấu đi. Cháu đã đọc không ít sách vở, cũng hiểu được đôi chút đạo lý. Thế nhưng, càng biết nhiều, cháu lại càng chẳng dám khẳng định những đạo lý mình ngẫm ra có đúng đắn hay không, liệu có thể giúp bản thân và người bên cạnh sống tốt hơn hay không.
- Trước khi đến đây, cháu từng đồng hành cùng một cô bé, vốn tưởng rằng mình có thể khiến cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Nhưng sau khi gặp lại Cố Xán, cháu lại thấy dường như mình đã lầm. Cô bé kia sống tốt hơn đôi chút, chẳng qua là vì đi theo bên cạnh cháu, chứ chưa chắc là nhờ những đạo lý cháu truyền dạy mới khiến con bé sống thanh thản, tốt đẹp hơn.
- Trên đời này, có ai lại không muốn sinh tồn, không muốn sống thật tốt, ngày mai đều xán lạn hơn hôm nay? Cháu cũng vậy. Thuở còn ở ngõ Nê Bình, hay trên đường đến thư viện Đại Tùy, rồi khi tới thành Lão Long, núi Đảo Huyền, Đồng Diệp châu, đất lành Ngẫu Hoa, cho đến tận lúc quay về quê nhà, cháu vẫn luôn mong mỏi như thế.
- Thế nhưng, dẫu nhân gian chẳng có đạo lý nào là chí cao vô thượng, thì cũng nên tồn tại một lằn ranh thị phi tối thiểu, phải không ạ? Dù vì muốn sinh tồn mà chúng ta buộc phải làm nhiều chuyện không đành lòng, nhưng rốt cuộc đúng vẫn là đúng, sai vẫn là sai, chẳng lẽ không phải vậy sao?
Cố Xán ngừng đũa, chìm vào trầm mặc.
Cố thị nhìn Trần Bình An một lượt, rồi lại đưa mắt sang Cố Xán:
- Bình An à, thím chỉ là hạng đàn bà chưa từng học chữ, chẳng biết gì nhiều, cũng không nghĩ được sâu xa, càng chẳng nhìn thấu được thiên hạ đại sự như cháu. Thím chỉ mong Cố Xán sống tốt, hai mẹ con ta sống yên ổn là đủ rồi. Cũng nhờ vậy mới có được cơ duyên hôm nay, sống đến ngày nghe cháu kể rằng phu quân của thím, phụ thân của Cố Xán vẫn còn tại thế, cả nhà còn có cơ hội đoàn tụ. Bình An, thím nói vậy cháu có hiểu không? Liệu có trách thím phận đàn bà kiến thức nông cạn không?
Trần Bình An gật đầu đáp:
- Cháu hiểu mà, làm sao cháu có thể trách thím được.
Cố thị nhìn thẳng vào mắt Trần Bình An, tự rót cho mình một chén rượu rồi uống cạn, sau đó lại rót thêm chén nữa, tiếp tục dốc sạch:
- Cháu đến tìm Xán nhi, bất kể cháu nói gì, Xán nhi đều vui mừng khôn xiết, chén này thím phải uống. Cháu mang tin tức kia đến cho hai mẹ con thím, thím lại càng phải uống một chén, đây là chuyện đại hỷ.
Bà rót đến chén thứ ba, sau khi uống xong thì lệ đã tuôn đẫm mặt, nghẹn ngào nói:
- Thấy cháu giờ đây cao lớn trưởng thành, lại có thể bình an vô sự, thím phải uống thêm chén này, xem như là mừng thay cho cha mẹ cháu ở dưới suối vàng.
Trần Bình An nâng bình rượu, tự rót cho mình một chén, ngửa cổ uống cạn.
Nơi lầu cao thành Trì Thủy, Thôi Sàm tặc lưỡi cảm thán:
- Tóc dài não ngắn? Vị phu nhân ngõ Nê Bình này quả thực không đơn giản, hèn chi có thể bắt tay cùng Lưu Chí Mậu, dạy dỗ nên một Cố Xán như thế này.
Thời điểm Trần Bình An theo sát hai cỗ xe ngựa tiến vào thành, Thôi Đông Sơn vẫn luôn giả chết. Đợi đến lúc Trần Bình An lộ diện tương kiến với Cố Xán, Thôi Đông Sơn thực chất đã mở mắt từ lâu. Mọi diễn biến sau đó, Thôi Đông Sơn đều thu hết vào tầm mắt, nghe tường tận vào tai, chẳng khác gì Thôi Sàm.
Thôi Sàm khẽ mỉm cười:
- Những lời Trần Bình An nói đều chỉ uổng công vô ích. Dẫu cùng xuất thân từ ngõ Nê Bình, năm xưa đều nếm trải mùi vị cơ cực, nhưng Cố Xán và Trần Bình An của hôm nay đã là hai hạng người hoàn toàn khác biệt. Không chỉ bất đồng về lập trường, mà ngay cả nhãn quan nhìn nhận thế giới này... căn cốt vốn đã rẽ lối từ lâu.
- Trần Bình An có thể thấu hiểu cho Cố Xán, ấy là bởi hắn đã đi được quãng đường xa hơn. Nhưng Cố Xán thì không, đối với hắn, từ ngõ Nê Bình quê nhà cho đến hồ Thư Giản đã là toàn bộ giang hồ và thiên hạ. Huống hồ bản tính Cố Xán vốn dĩ như vậy, thích đâm đầu vào ngõ cụt, trời sinh đã dễ sa vào cực đoan. Đừng nói là Trần Bình An, dẫu cho phụ thân Cố Thao của hắn hiện giờ có đứng ở vị trí này, e rằng cũng chẳng thể xoay chuyển nổi tâm tính của Cố Xán nữa.
- Điểm thú vị chính là ở chỗ này. Sự cực đoan của Cố Xán khiến hắn dành tình cảm vô cùng sâu nặng cho Trần Bình An, thế nên mới thốt ra câu “dẫu ngươi có đánh chết ta, ta cũng tuyệt đối không đánh trả”. Đây chính là lời can trường cốt tủy của tên ma vương gieo rắc tai ương này, hiếm hoi biết nhường nào?
- Trần Bình An thấu hiểu điều đó, nên hắn mới càng thêm thống khổ. Thậm chí năm xưa, hắn từng chính tai nghe thấy những lời lâm chung của Lưu Tiện Dương, khi ấy Lưu Tiện Dương không hề oán trách hắn nửa lời, mà chỉ thốt lên một câu “Trần Bình An, ta không muốn chết, ta thật sự không muốn chết”. Chính vì vậy, nỗi đau của Trần Bình An lúc này mới càng thêm xâu xé.
- Nhân tính chính là như thế, ếch ngồi đáy giếng cũng biết phình bụng kêu oan. Một kẻ đã rời khỏi đáy giếng, bất luận nói ra đạo lý gì, đối với những kẻ còn kẹt lại bên dưới cũng chỉ là lời nói suông. Bởi lẽ sâu thẳm trong lòng, bọn họ sẽ không ngừng tự nhủ rằng, những đạo lý kia của ngươi là “Dương xuân bạch tuyết”, cao xa vời vợi, không phải thứ để hạng người lăn lộn trong bùn lầy như bọn họ nghe theo. Nghe rồi, thật sự để tâm rồi, chính là tự tìm đường chết.
Có điều Trần Bình An đã sớm ý thức được điểm này. Bởi vậy, những lời hắn giãi bày trên đường tới phủ đệ của Cố Xán, so với những lời trên bàn ăn sau khi buông bát đũa, đã khác biệt một trời một vực.
Chỉ tiếc rằng năm xưa tại ngõ Nê Bình, Cố Xán vẫn còn quá nhỏ, không thể thấu hiểu được cảnh ngộ của Trần Bình An ở độ tuổi ấy, lại càng không tận mắt chứng kiến những khổ nạn và giày vò mà Trần Bình An phải trải qua trên hành trình vạn dặm. Trong mắt Cố Xán, đó chỉ là một Trần Bình An đeo kiếm bên mình, hào phóng tặng cho "cá chạch nhỏ" một miếng ngọc bội, là một Trần Bình An đã thông tường nhiều đạo lý. Còn việc vì sao Trần Bình An có thể đi đến ngày hôm nay, Cố Xán không biết, mà cũng chẳng mặn mà muốn tìm hiểu.
Ngược lại, Trần Bình An lại suy nghĩ quá nhiều, khiến cho mớ bòng bong vốn đã hỗn loạn lại càng thêm rối rắm. Giả sử hai người hoán đổi vị trí, Trần Bình An mang theo tính cách của Cố Xán mà đi xa, còn Cố Xán dùng bản tính của Trần Bình An ở lại đảo Thanh Hiệp sống tạm bợ qua ngày, thì có lẽ hôm nay đã chẳng phải là một ván cờ không thể hóa giải. Thế nhưng, nếu sự đời diễn ra như vậy, bọn họ cũng đã chẳng ngồi lại nơi đây.
Thôi Sàm nói với Thôi Đông Sơn:
- Thực ra tiên sinh của ngươi đã làm rất tốt rồi.
Thôi Đông Sơn lạnh lùng đáp trả:
- Hôm nay trong cặp mắt chó già của ngươi, mà cũng nhìn thấy được thứ gì tốt đẹp sao?
Thôi Sàm chẳng mảy may để tâm, mỉm cười nói:
- Chuyến này lên đảo Thanh Hiệp, chuyện mà Trần Bình An làm xuất sắc nhất chính là nằm ở hai thuyết pháp, tổng cộng bốn chữ. Thằng nhóc ngươi từng nói với ta, chính là vung kiếm chém vào hai chữ "nhân tình"... "cắt đứt" và "khoanh vùng".